“Tuổi thơ không có cánh diều” của nhà văn Nguyễn Trí

Aug 10 2018 10:35:20

Tôi tình cờ quen biết nhà văn Nguyễn Trí khi tham gia Trại sáng tác Văn học nghệ thuật Trẻ- Đồng Nai năm 2017. Ấn tượng ban đầu của tôi về bác là dáng người tương đối thấp được bao bọc bởi nước da đen nhẻm, chắc vì vậy nên người ta cũng gọi bác là “Già-Miên-Lai”. Nhưng đó chỉ là hình thức bên ngoài. Với tôi, nể nhất ở Nguyễn Trí vẫn là khả năng kể chuyện- cả những chuyện trong văn học, hay chuyện trên trời dưới đất, hễ cứ vào tay bác nhào nặn thì y như rằng tác phẩm ấy hấp dẫn hơn gấp trăm lần.

Là người kiệm lời nên tôi không dám bắt chuyện trước. Thay vào đó, tôi âm thầm tìm kiếm thông tin của Nguyễn Trí trên các trang báo điện tử. Những gì đọng lại trong tâm trí tôi là một “nhà văn Nguyễn Trí có-lẽ chưa chạm được đến đỉnh của văn chương, nhưng xem chừng đã chạm đến tận cùng của đáy xã hội”. Tiểu sử của bác là hàng hàng những chuỗi cùng cực kéo dài quá nửa đời người, khi trải qua các nghề- mà cũng chẳng dám gọi là “nghề”- đào vàng, đá quý, làm trầm, đồ tể, xe ôm,… mà khiến tôi ngạc nhiên hơn cả, là “nghề” thầy giáo dạy Anh ngữ.

Tôi lần lượt tìm đọc các sáng tác của Nguyễn Trí. Tính đến nay, nghe đâu bác đã cho ra đời hơn 11 tuyển tập truyện (cả truyện ngắn, truyện dài, tiểu thuyết và tự truyện) chỉ sau 6 năm theo nghề viết (Nguyễn Trí mới bén duyên với văn chương từ năm 2012). Trong số đó, tôi đã có dịp đọc Bãi vàng- Đá quý- Trầm Hương (tác phẩm được giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam 2012), Ngụy, Ngoi lên từ đáy, Tuổi thơ không có cánh diều, Bụi đời & Thục nữ, và Trí Khùng tự truyện. Điểm đặc biệt nhận ra từ xuyên suốt các sáng tác của bác là chẳng phải riêng “Trí khùng tự truyện”, mà tất cả các tập truyện khác cũng có thể xem là “tự truyện”. Bởi những gì viết ra từ ngòi bút Nguyễn Trí đều lấy bối cảnh từ những thăng trầm mà bác đã trải qua. Cũng chính vì thế nên văn của bác rất “bụi”, “bụi” đến nỗi người ta tưởng như sờ sờ trước mắt và chạm đến tiệm cận của xúc giác bạn đọc.

Cảm xúc của tôi bị tác động sâu sắc nhất là ở “Tuổi thơ không có cánh diều”- truyện dài hiếm hoi Nguyễn Trí viết cho lứa tuổi thiếu nhi. Tuy bác lấy tên nhân vật chính là “Bình”, nhưng tôi chắc “Bình” chính là Nguyễn Trí của những ngày thiếu thời. Bởi tôi thấy đâu đó hình ảnh của “Bình” ẩn hiện trong “Trí Khùng tự truyện”, và cũng như bao tác phẩm khác của Nguyễn Trí, “Tuổi thơ” ấy không thể được vẽ chân thật hơn thế này.

“Tuổi thơ không có cánh diều” là bức tranh nhuốm màu u tối do chiến tranh gây nên, ở những năm 60, 70 của thế kỷ trước. Từ tác phẩm, Nguyễn trí cho thấy một góc nhìn rất nhân văn- những đứa trẻ chưa đủ trưởng thành để thấu hiểu toàn vẹn nỗi đau thời chiến, chúng cũng không phán xét đâu là chính nghĩa giữa hai phe trong cuộc chiến này. Tất cả những gì chúng biết- là chiến tranh khiến cho con đường đến trường không còn nguyên vẹn, mỗi ngày đều có từng đoàn xe tang vào đến quân khu, tiếng khóc của những người phụ nữ mất chồng trong xóm cũng trở nên quen thuộc đến ám ảnh,… và tất cả những gì chúng cần- thậm chí là khao khát- là chiến tranh hoàn toàn chấm dứt. Chỉ đơn giản vậy thôi mà sao xa xôi đến vô vọng. Cũng bởi sự tàn phá của chiến tranh, những đứa trẻ có cha mẹ là binh lính cũng bị cuốn theo mỗi khi được lệnh di dời quân khu. Tôi tưởng chừng cứ lật một trang sách là “Bình” đã có một nơi “trọ” mới, và dĩ nhiên không nơi nào đủ đầy hạnh phúc, ấm êm. Nhưng phảng phất đâu đó trong đêm tối vẫn là chút ánh sáng nhen nhóm từ niềm hi vọng, niềm tin của thế hệ trước gửi vào thế hệ sau, khi “Hạ sĩ Túy” (bố của Bình) luôn thúc ép con trai mình gắng sức học tập để sau này thành đạt, vơi đi phần nào khổ ải mà ông cam chịu trong phận người lính. Cũng bởi vậy “Bình” vùi mình vào bài vở mà bỏ lỡ những thú vui cùng chúng bạn xung quanh. Nhắm mắt mà suy nghĩ, trong khoảnh khắc nhận ra cậu vẫn chưa biết được cảm giác thả diều- một trò chơi có thể nói là không thể thiếu với trẻ con Việt Nam. Mãi cho đến lúc nghỉ hè, nhờ “chú Ba Nở”, Bình tưởng như sắp được tận hưởng lần đầu tiên chứng kiến cảnh diều bay ngút trời với bao niềm trông ngóng, say mê. Nhưng cánh diều ấy vẫn là cánh diều trong chiến tranh, và trong chiến tranh thì những khát vọng vươn cao, vươn xa đến một khoảng không hòa bình chưa bao giờ là dễ dàng với bất kì ai. Chú Ba Nở bị đạn lạc bắn chết ngay khi diều vừa căng gió. Và cánh diều rơi xuống cánh đồng bất tận, dập tắt bao hoài bão còn ủ ấp một ngày vươn xa.

Cái kết thấm đẫm đến xót xa ấy thực sự làm tôi- mà chắc không chỉ riêng tôi khi đọc tác phẩm- trằn trọc suốt mấy đêm ròng. Nguyễn Trí đã khéo léo đưa những niềm đau không thể thật hơn ứa ra từ ngòi bút, ví như những giọt nước mắt thô ráp, thật thà về một thời ký ức đạn bom của cậu bé năm nào nay được kể lại với tư cách “một người lao động chữ”, nghệ thuật hơn- nhưng xem chừng cũng làm người khác diết da hơn vì đồng cảm.

“Ôi! Chiến tranh cướp mất đóa mộng đời

Để người đó, người đây và nước mắt.”

Đó là hai câu thơ kết cho “Tuổi thơ không có cánh diều” mà theo như Nguyễn Trí, “Bình” đã vô thức buông ra khi chứng kiến cái chết của chú Ba Nở. Hai câu thơ súc tích với dấu chấm hết xát vào tâm can, quả thật đủ làm cho người đọc nhức nhối khôn nguôi.

Tôi cũng bất giác nhớ ra trong một lần tiếp xúc, nhà văn Nguyễn Trí từng nói “Cả đời tao chưa biết làm câu thơ nào”. Bác dễ gần và tiếp chuyện nhiệt tình lắm! Trong buổi thảo luận thơ văn Trại sáng tác, bác cũng đọc qua thơ tôi và nhận xét- ưu điểm có, nhược điểm cũng nhiều, và đặc biệt bác kết lại rằng “Thằng này, tao tin mày có thể viết thơ thành công nếu vẫn tích cực viết”… Nghĩ lại đến giờ lòng vẫn sung sướng!

Nghe nói nhà văn Nguyễn Trí sắp cho ra mắt cuốn tiểu thuyết tiếp theo. Bài viết này xem như món quà tôi gửi đến bác trong khi mòn mỏi chờ đợi một tác phẩm cũng lại “rất bụi” của nhà văn vậy!

Chúc bác thật nhiều sức khỏe!

 

18/07/2018

- L.P.H.A. -

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'30353','53mje9usnv084gfkd96foi4co7','0','Guest','0','54.156.85.167','2018-08-17 18:20:44','/a563743/tuoi-tho-khong-co-canh-dieu-cua-nha-van-nguyen-tri.html')